Code - 1549 نارنج Citrus aurantium L . درختى است به ارتفاع 6 - 4 متر ، هميشه سبز ، بدون كرك ، داراى تيغهاى بلند از خانواده Rutaceae ، ساقه داراى پوست تقريبا صاف متمايل به خاكسترى ، برگ پايا ، متناوب ، تخم‌مرغى به درازاى 10 - 5 / 7 سانتيمتر . در انتها نوكدار ، كناره برگ دالبرى ، روى برگ سبز تيره ، براق ، دمبرگ بالدار ، گلها منفرد و يا مجتمع به شكل گروهى ، سفيدرنگ ، درشت‌تر از گل پرتقال ، تعداد پرچمها 20 يا بيشتر ، ميوه و تخمدان كروى يا تخم‌مرغى به قطر 8 - 7 سانتيمتر ، دو قطب فرورفته ، سطح پوست ميوه ناصاف ، داراى برجستگيهاى كوچك به رنگ زرد نارنجى و گوشت ميوه ترش و نسبتا تلخ مىباشد . منشاء اوليه درخت هند و چين است و در مناطق گرم و نيم‌گرم به خوبى رشد مىكند . در اسپانيا ، جنوب امريكا ، كاليفرنيا ، برزيل ، ايتاليا ، اسرائيل و در ايران كاشته مىشود . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : به سنسكريت Nagranga و به هندى Narangi ناميده شده و چون ميوه آن از هند به ايران آمده است به پارسى آن را نارنگ Nareng ناميده‌اند كه معرب آن نارنج است در مكزيك نيز آن را Naranjo و به اسپانيولى نيز Naranjo مىنامند . اولين‌بار توسط مسلمانان به اسپانيا ، جنوب فرانسه و شرق افريقا برده شده است . در كتاب ارشاد الزراعه نوشته 921 هجرى قمرى درباره كاشت ، داشت و برداشت گياهان فقط طرز محافظت ميوه آن ذكر شده است . از پزشكان قرون اوليه هجرى فقط ابو ريحان نام هندى آن را ذكر كرده است 1 * . در كتاب فلاحت آمده است كه آن به درخت اترج شباهت دارد ، گل آن خوش‌بو ، ضد نفخ و مقوى اعصاب است 2 * . شكوفه آن كه بهارنارنج ناميده مىشود گرم و خشك و پادزهر سم گزندگان است . بوئيدن شكوفه آن مقوى مغز و تحليل‌برنده زكام است و عرق آنكه ماء القدح و عرق بهار ناميده مىشود در ضعف مغز ، بسته بودن منافذ استخوان پرويزنى 3 * ، درد سينه ، تپش قلب ، قولنج ، آروغ ، نفخ و با آب كرفس در سنگ گرده و مثانه موثر است . اگر به مدت يك هفته روزى 75 گرم آن را با شكر و 90 / 0 گرم مرجان سائيده شده مخلوط و تناول نمايند براى طحال بسيار خوب است . مصرف آن از طريق واژن قاعده‌آور و اصلاح‌كننده وضع رحم مىباشد و با شير ماديان به آبستنى كمك مىكند . عرق بهارنارنج به مدت يك سال از تاريخ تهيه اثر درمانى خود را حفظ مىكند . مرباى گل و پوست آن مقوى معده است 4 * . شريف گويد گوشت آن ترش‌مزه است و اگر ناشتا خورده شود كبد را ضعيف مىكند و براى سردمزاج مضر است ، در التهاب معده گرم سودمند است و لكه سياه را از پارچه سفيد پاك مىكند ( 1 * ) . صاحب منهاج گويد گوشت آن تحليل‌برنده نفخ سرد از مغز است 5 * . اگر نارنج را از وسط دو نيم كرده و دانه‌هاى آن را خارج نمايند و قدرى نبات بر روى آن پاشيده و روى آتش قرار دهند تا دو سه جوش